Ethiek en weerbaarheid in de informatiesamenleving

Foto Toegevoegd door An Smets op 28.01.2010
Artikel

Ethiek en weerbaarheid in de informatiesamenleving is een boek van Bern Martens, Gerben Dierick en Wijnand Noot dat in 2008 verscheen bij LannooCampus (isbn: 978-90-774-42-52-4). Het behandelt in zeven hoofdstukken en vier appendices verschillende aspecten rond ethiek en ICT: privacy, auteursrecht, computermisdaad, illegale en bedenkelijke informatie op internet, ICT op het werk, op school en in de samenleving en de productie van ICT. Het boek is bedoeld als een “Nederlandstalig handboek, gericht op het hoger onderwijs, dat als leidraad kan dienen bij cursussen en seminaries rond ethische en maatschappelijke kwesties verbonden met de ontwikkeling en het gebruik van informatie- en communicatietechnologie” (p. 9). Leerkrachten informatica vinden hier zeker voldoende stof die ze kunnen gebruiken als ze deze kwesties aankaarten in de klas, maar ook voor andere leerkrachten bevat dit boek nuttig materiaal. Onderwerpen als cyberpesten en plagiaat kunnen immers ook aan bod komen tijdens andere lessen.

De auteurs geven ook seminaries gebaseerd op dit boek, en zo was Bern Martens, docent informatica aan de K.H.Leuven en gastdocent aan de K.U.Leuven, op 27 januari te gast op de Katholieke Hogeschool Limburg. Hij ging er in debat met een publiek dat hoofdzakelijk bestond uit studenten en docenten bachelor secundair onderwijs, optie informatica.

Omdat je in een tijdspanne van drie uur onmogelijk alle hogervermelde thema’s in detail kunt behandelen, werd er vooral dieper ingegaan op drie van deze onderwerpen, namelijk privacy, internet en informatie, en computermisdaad. Bij ‘privacy’ kwamen natuurlijk sociale netwerksites aan bod, met bv. het verschil in de standaardprivacy-instellingen bij Netlog en Facebook, maar ook het debat privacy versus veiligheid (met als voorbeeld een openbare databank over sexuele delinquenten in de VSA), of nog privacy statements (belangrijk om die toch te lezen!) en toepassingen als Google Dashboard en Cyber detective. Toen illegale en bedenkelijke informatie ter sprake kwam, bleek hoe makkelijk het is (ook voor jongeren) om toegang te krijgen tot een heleboel pornosites die niet afgeschermd zijn; enkele gerichte zoektermen intypen in Google volstaat. Het is eveneens verbazend eenvoudig om informatie te vinden over wapens, drugs, geweld, het plegen van zelfdoding, hoe je je anorexia moet verbergen, etc. etc. Dat die informatie makkelijk opzoekbaar is, is geen nieuw gegeven, maar het kan geen kwaad om hier af en toe eens expliciet bij stil te staan. Hierbij kwam ook het zoeken naar afbeeldingen in Google ter sprake. In tegenstelling tot het zoeken naar tekst, stelt Google bij het zoeken naar afbeeldingen automatisch een (gematigde) filter in. Je vindt die terug bij “geavanceerd zoeken”, onder “Safe search” (zowel in de .com- als in de .be-versie), en daar kan je die eventueel ook aanpassen. Dat het al dan niet toepassen van de filter voor grote verschillen in de zoekresultaten zorgt, blijkt als je bv. op het woord “tiener” naar afbeeldingen zoekt met en zonder filter.

Nog enkele andere punten die aan bod kwamen tijdens deze sessie: verschillen tussen zoekmachines, de goede kwaliteit van de informatica-artikels in de Engelstalige Wikipedia, het bestaan van afgeleiden van Wikipedia zoals Conservapedia,…

Tot slot kregen de studenten ook nog enkele didactische tips waarmee ze hun lessen rond privacy, veilig internet,… kunnen beginnen:

-       Laat aan het begin van de les de leerlingen de ogen sluiten (en zorg dat iedereen zijn ogen gesloten houdt) en stel hen dan vragen bv. over cyberpesten (ervaring als dader, slachtoffer of toeschouwer). Wanneer er anoniem geantwoord kan worden, zijn de meeste leerlingen heel eerlijk.

-       Googel je leerlingen en toon hen deze resultaten aan het begin van de les (bv. les over privacy of veiligheid op het internet).

Ethiek en ICT is een thema waarover je eindeloos kan discussiëren, maar het is zeker een zinvolle en actuele discussie, zowel in de les informatica als bij andere vakken.


Meld aan of registreer om dit leermiddel volledig te bekijken

Registreren vraagt maar één minuut.
Leraren delen lesmateriaal en -inspiratie met jou
  • gratis lesmateriaal;
  • voor alle leeftijden en vakken;
  • makkelijk doorzoekbaar op lesonderwerp.
Registreer   Veilig en gratis
Je bent al lid? Meld aan
Niveau en vak
Lager   3e graad
ASO (en 1A)
BSO (en 1B)
KSO
TSO
Lerarenopleiding
Volwassenenonderwijs
Privésector
Niet vakgebondenInformatica
Categorie
Informatie - Bespreking
Trefwoorden
cyberpestenethiekfacebookinformatiesamenlevingnetlogprivacysociale netwerkenveilig internetweerbaarheidveilig online
Thema
veilig computergebruik