De overgang van het basis- naar het secundair onderwijs

Toegevoegd door Steven Duyver op 11.07.2008
Artikel

(Antwerpen - Apeldoorn/ Garant - VLOR - 2008)

isbn 978-90-441-2308-1

De meeste leerlingen hebben weinig of geen problemen met de overgang van basis- naar secundair onderwijs. Toch sluiten beide onderwijsniveaus niet echt naadloos aan op elkaar. Dat bleek in de onderwijsspiegel van 2003 - 2004.

Zeker geen vijgen na Pasen, veeleer enkele werkpunten voor de nabije toekomst.

Dit boek uitgegeven door de VLOR bij Garant geeft juist daarom een mooi overzicht en meteen enkele, mogelijke tips om mee te nemen en uit te proberen in de concrete klaspraktijk.

Het boek is een neerslag van de probleemverkenning die de Vlaamse onderwijsraad heeft gehouden tijdens het schooljaar 2006-2007.

Onder het voorzitterschap van Peter Van Petegem, secretaris Geertrui De Ruyter en alle andere medewerkers werden enkele deskundigen voor deze probleemverkenning geïnterviewd.

De VLOR heeft naast een adviserende rol ook een studiefunctie. Een probleemverkenning is een rapport aan de VLOR en bevat geen standpunten die de VLOR als dusdanig binden. Uit zo een probleemverkenning kan een advies ontstaan, maar dat is niet noodzakelijk zo.

Dit boek geeft een mooi overzicht van op ‘het veld'. Meer en meer wordt de wereld zowel van bovenuit naar onderen als van onderuit naar boven toe opgebouwd.

Die beweging kent KlasCement al meer dan 10 jaar en kent daarom ook zoveel aanhang bij de verschillende onderwijs-geledingen.

Ik probeer een overzicht weer te geven van de inhoud van dit boek, maar ben zo vrij geweest om enkele topics aan te halen.

Deel 1: gegevens uit onderzoek

-De overgang van het basis- naar het secundair onderwijs vanuit ontwikkelingspsychologisch perspectief. (Karin Verschueren, Annelies Somers en Hilde Colpin)

*Ontwikkeling van de (jonge en vroege) adolescenten (lichamelijke, cognitieve en psychosociale ontwikkeling)

*Aanpassing aan de overgang: internationale onderzoeksresultaten

*Mogelijke verklaringen voor de aanpassingsproblemen (intrapsychische ontreddering, cumulatieve stress, rolbelasting, developmental mismatch)

*Risicofactoren en protectieve factoren voor aanpassing aan de overgang (individu en omgeving/ schoolomgeving)

*Vragen en aanbevelingen voor de Vlaamse onderwijspraktijk

-Komen kinderen goed terecht? Welke factoren zijn belangrijk bij de studiekeuze in het eerste leerjaar secundair onderwijs? (Jan Van Damme, Heidi Pustjens en Patrick Onghena)

*A-stroom versus B-stroom

*A-theorie versus A-rest

*Positie na twee jaar secundair onderwijs

-Gezin, ouders en schoolkeuze. Een eerste verkenning van het onderzoek. (Hans Van Crombrugge)

*Waargenomen kwaliteit - onderwijsnet - bereikbaarheid

*Opleidingsniveau en levensbeschouwing

*De rol van de leerlingen

*Andere bepalende informatie

*Aanvullingen vanuit Nederland: etnische segregatie (basis en secundair onderwijs: oriëntatie en beslissingsproces - motieven - ‘witte vlucht')

*Bevestiging en kwalificering vanuit recent Duits onderzoek

*Waarom een bepaalde school juist niet? (Engels onderzoek: bereikbaarheid - soort leerlingen - schoolomgeving - samenstelling staf)

*Ouders en de onbekende school (onoverzichtelijk: onduidelijke informatie en wantrouwige ouders - cultureel kapitaal van het gezin)

*Ouders en kinderen en de schoolkeuze (beslissingsprocessen: in het gezin met adolescenten - en sociale achtergrond)

 

Deel 2: voorbeelden uit de praktijk

-Als leerkrachtenteams elkaar ontmoeten. Ervaringen binnen een nascholingsproject. (Marie-Paule Gavel)

*Grote krachtlijnen van het project (de leraar centraal - bijzondere aandacht voor kwetsbare kinderen en jongeren - de ouders en de toekomst van hun kind - de onbekende B-stroom)

*Omschrijving initiatieven en motivatie (inschrijvingsbeleid en intake - op stap naar de B-stroom)

*Praktijk (aandachtspunten: van intake naar zorg - blinde vlekken - dialoog met het basisonderwijs - verloop van de oriëntering - nieuwe rol van het CLB - verwachtingen en doelstellingen van basis- en secundair onderwijs - opbouw van de 4 nascholingssessies - evaluatie)

*Aandacht voor de kwestbare groepen.

*Betrokkenheid van het CLB is van cruciaal belang voor de zorgleerlingen

*Valkuilen en kansen - op weg naar een portfolio

*Kracht en onzekerheden

-Het baso-project Leuven. Voor een vlotte overgang van BaO naar SO (Agnes Claeys)

Hiervoor verwijs ik graag naar het uitgebreid verslag op klascement: https://www.klascement.net/krant/5845/

 

-Proeftuin taalbeleid - Mechelen - Keerbergen - Heist-op-den-Berg. (Geert Willaert)

*Interne en externe vaststellingen

*Beschrijving van de praktijk

*Visie: samenwerkingsplatform Frans

*Organisatie - doelstellingen - acties (voor Frans en Nederlands) - projectwerking - randvoorwaarden - evolutie in aanpak - kracht en onzekerheden

 

-Proeftuinproject ‘de brug' - Merelbeke. (Koen Bollaert)

*Krachtlijnen en motivatie:

Doorbreek de kloof (didactische werkvormen/ leerplannen afstemmen/ pedagogische en didactische aanpak in B-stroom: project algemene vakken + integratie van theorie en praktijk + geleidelijke overstap + leren leren)

Samen sterk, een toekomst voor technologie en wetenschap (ondersteuning van technologische opvoeding in BaO/ promotie technisch en technologisch onderwijs)

Beter differentiëren

*Inbedding in de toekomst

*Uitbreiding naar de scholengemeenschappen - schaalvergroting

 

 

Deel 3: perspectieven voor het debat

-Probleembeschrijving en knelpunten

*Ontwikkelingspsychologische kijk: adolescentie als risico (turbulentie van de adolescentie - een periode van verhoogde kwetsbaarheid - nog versterkt door een nieuwe leef- en leeromgeving?)

*Onderwijskundig perspectief (verschillen tussen basis- en secundair onderwijs op het vlak van visie, leeromgeving, leerinhouden, methodiek en zorgbeleid)

*School- en studiekeuze vanuit structureel perspectief: oriëntering als risico

Naar de eerste graad A- of B-stroom?

De tweede graad en verder: de onderwijsvormen

Ook een kwestie van schoolkeuze?

Sociale ongelijkheid

*Wie en wat spelen een rol in de keuze? (invloed van achtergrondkenmerken, prestaties en motivatie - verwachtingen van ouders - toekomstbeeld van de leerling - verwachtingen van leraren basisonderwijs - clb - maatschappelijke voorkeuren)

*Hefbomen voor een geslaagde overgang (competenties van leraren en beleidsvoerend vermogen van scholen uitgedaagd - visie-ontwikkeling - het curriculum - methodiek op elk moment een aangepaste leeromgeving aanbieden - opvolging van leerlingen en continuïteit van zorg garanderen - communicatie tussen scholen/ met ouders - positieve basishouding tegenover de leerling - kennis van het andere onderwijsniveau - eindtermen - ...)

En dan werd er ook even aandacht besteed aan ‘Een blik in de Europese spiegel' (mits nuancering in de onderwijspraktijk zelf).

Dat dit boek een meerwaarde kan betekenen voor theoretici, didactici en pedagogen is duidelijk. Maar ook de leerkracht in de klas kan er zich hier en daar in herkennen. Het moge een leidraad zijn voor de uitdagingen waar het Vlaams Onderwijs in het Europa van morgen voor klaar moet staan.

Artikels in de kranten die onlangs verschenen met koptitels als:  

"België boekt weinig vooruitgang op onderwijsvlak volgens EU-rapport"‏ én "Vlaams computergebruik ligt achter op rest van Europa"; kunnen enkel positief benaderd worden mits mooie samenwerkingsverbanden en daar kan een overzicht als dit bovenstaand beschreven  boek een extra stimulans toe geven.

Dank aan de mensen die het opzet bedachten.

 


Meld aan of registreer om dit leermiddel volledig te bekijken

Registreren vraagt maar één minuut.
Leraren delen lesmateriaal en -inspiratie met jou
  • gratis lesmateriaal;
  • voor alle leeftijden en vakken;
  • makkelijk doorzoekbaar op lesonderwerp.
Registreer   Veilig en gratis
Je bent al lid? Meld aan