ga naar hoofdinhoud
Vlaanderen
KlasCement.net
Nederlands English
Hulp nodig
KlasCement Leermiddelennetwerk
  • Home
  • Leermiddelen
  • Netwerk
  • Deelsites
  • Voeg toe
Meldingen

Bekijk alle meldingen

Zoek in alle leermiddelen

ga naar resultaten
  • Kleuter (13)
    • 3 jaar of jonger (11)
    • 4 jaar (12)
    • 5 jaar (12)
  • Lager (134)
    • 1e leerjaar (43)
    • 2e leerjaar (53)
    • 3e leerjaar (67)
    • 4e leerjaar (72)
    • 5e leerjaar (108)
    • 6e leerjaar (94)
  • Bubao type 2 (13)
  • Secundair, buso OV4 (76)
    • Secundair 1e graad (54)
      • A-stroom (48)
      • B-stroom (43)
    • Secundair 2e graad (47)
      • Doorstroom (37)
      • Dubbele finaliteit (35)
      • Arbeidsmarkt (36)
    • Secundair 3e graad (40)
      • Doorstroom (32)
      • Dubbele finaliteit (29)
      • Arbeidsmarkt (32)
  • Buso (25)
    • OV3 (18)
      • observatiefase (17)
      • opleidingsfase (15)
      • kwalificatiefase (13)
      • integratiefase (10)
    • OV2 (13)
      • fase 1 (13)
      • fase 2 (9)
    • OV1 (14)
  • Dko (9)
    • Domeinoverschrijdend (7)
    • Muziek (7)
      • 1e graad (7)
      • 2e graad (7)
      • 3e graad (7)
      • 4e graad (7)
    • Beeldende en audiovisuele kunsten (5)
      • 1e graad (5)
      • 2e graad (5)
      • 3e graad (5)
      • 4e graad (4)
    • Woordkunst/drama (8)
      • 1e graad (8)
      • 2e graad (8)
      • 3e graad (7)
      • 4e graad (7)
    • Dans (7)
      • 1e graad (7)
      • 2e graad (7)
      • 3e graad (7)
      • 4e graad (7)
  • Graduaatsopleidingen (hbo5) (3)
  • Lerarenopleiding (2)
  • Hogeschool (2)
  • Universiteit (1)
  • Volwassenenonderwijs (31)
    • Basiseducatie (26)
    • Secundair (28)
  • Privésector (1)
  • Inburgering (1)
    • Niet vakgebonden (39) niet vakgebonden
    • Mens en maatschappij (3) mens en maatschappij W.O. WO wero wereldoriëntatie wereldorientatie
    • Muzische vorming (1) muzische vorming muvo muzo MV M.V.
    • Nederlands (2) Nederlands
    • Wetensch. en techniek (2) wetenschappen en techniek W.O. WO wero wereldoriëntatie wereldorientatie
    • Anderstalige nieuwk. - NT2 (12) anderstalige nieuwk. - NT2 anderstalige nieuwkomers OKAN
    • Frans (27) Frans français francais
    • ICT (5) ICT informatica
    • Leren leren (3) leren leren
    • Levensbeschouwing (8) levensbeschouwing (erkende godsdienst, zedenleer)
    • Lichamelijke opvoeding (1) lichamelijke opvoeding L.O. LO turnen gymles bewegingsonderwijs bewegingsopvoeding sporten
    • Mens en maatschappij (12) mens en maatschappij W.O. WO wero wereldoriëntatie wereldorientatie
    • Muzische vorming (16) muzische vorming muvo muzo
    • Nederlands (18) Nederlands
    • Soc. vaardigheden (29) sociale vaardigheden sociale vaardigheid SEO
    • Wetensch. en techniek (3) wetenschappen en techniek W.O. WO wero wereldoriëntatie wereldorientatie
    • Wiskunde (3) wiskunde rekenen
    • Engels (1) Engels
    • Anderstalige nieuwk. - NT2 (1) anderstalige nieuwk. - NT2 anderstalige nieuwkomers OKAN
    • Communicatie en taal (2) communicatie en taal
    • Levensbeschouwing (1) levensbeschouwing (erkende godsdienst, zedenleer)
    • Motorische en lichamelijke ontw. (1) motorische en lichamelijke ontwikkeling
    • Sociaal-emotionele ontw. (4) sociaal-emotionele ontwikkeling
    • Wereldoriëntatie (4) wereldoriëntatie W.O. WO wero wereldoriëntatie wereldorientatie
    • Commerciële techn. en admin. (1) commerciële technieken en administratie handel kantoor verkoop
    • Econ. SEI boekh. bedrijfsbeh. (1) economie - SEI - boekhouding - bedrijfsbeheer boekhouden
    • Informaticawetenschappen (2) informaticawetenschappen ICT
    • Beeldende kunsten (3) beeldende kunsten - schilder beeldhouw bouw modern schilderkunst beeldhouwkunst beeldhouwen bouwkunst moderne kunst
    • Fotografie - video - film (1) fotografie - video - film
    • Muzikale opv. - muziek (1) muzikale opvoeding - muziek M.O. MO
    • Plastische opv. - tekenen (4) plastische opvoeding - tekenen P.O. PO
    • Podiumkunsten (6) podiumkunsten - theater dans ballet
    • Burgerschap - mij.leer (3) burgerschap - maatschappijleer politieke en sociale wetenschappen politieke wetenschappen actief burgerschap mens en samenleving mens & samenleving
    • Filosofie (1) filosofie wijsbegeerte en moraalwetenschappen
    • Gedrags- en cultuurwet. (4) gedrags- en cultuurwetenschappen gedragswetenschappen
    • Geschiedenis - archeologie (1) geschiedenis - archeologie
    • Levensbeschouwing (4) levensbeschouwing (erkende godsdienst, zedenleer)
    • Maatschappij en welzijn (1) maatschappij en welzijn
    • Media & comm. - soc. vaard. (2) media en communicatie - sociale vaardigheden sociale vaardigheid
    • PAV - MAVO (10) PAV - MAVO
    • Maatsch. vorming in PAV (3) maatschappelijke vorming in PAV
    • Nederlands in PAV (1) Nederlands in PAV
    • Duits (1) Duits Deutsch
    • Engels (3) Engels English
    • Frans (9) Frans français francais
    • Nederlands (13) Nederlands
    • OKAN - NT2 (14) OKAN - NT2
    • Lichaamsverzorging (1) lichaamsverzorging lichaamszorg
    • Lichamelijke opv.  - sport (1) lichamelijke opvoeding - sport sporten L.O. LO turnen gymles
    • Personenzorg (2) personenzorg
    • Maritieme opleidingen (1) maritieme opleidingen
    • Aardrijkskunde (1) aardrijkskunde
    • Biologie (2) biologie
    • Natuurwetenschappen (3) natuurwetenschappen
    • ASV (10) ASV geïntegreerde algemene en sociale vorming GASV
    • BGV (1) BGV beroepsgerichte vorming
      • Domeinoverschrijdende initiatie (−8) (6) domeinoverschrijdende initiatie (−8) -8
      • Interdisciplinair werken (+8) (6) interdisciplinair werken (+8)
      • Kunstreflectie (6) kunstreflectie
      • Muziek- en instrumentinitiatie (−8) (6) muziek- en instrumentinitiatie (−8) muziekinitiatie -8
      • Groepsmusiceren (6) groepsmusiceren alle ensembles en orkesten historische uitvoeringspraktijk
        • Instrumentaal (6) instrumentaal
        • Vocaal (6) vocaal
        • Gemengd (6) gemengd
      • Instrument: snaarinstrument (+8) (6) instrument: snaarinstrument (+8)
        • Viool / altviool (6) viool / altviool viool altviool vedel gamba
        • Cello (6) cello
        • Contrabas (6) contrabas
        • Mandoline (6) mandoline
        • Akoestische gitaar (6) akoestische gitaar
        • Elektrische gitaar / basgitaar (6) elektrische gitaar / basgitaar
        • Lier (6) lier draailier
        • Vlier (6) vlier vlier hommel
        • Harp (6) harp harp Keltische harp nyckelharpa
        • Luit (6) luit luit saz ud theorbe
      • Instrument: toetsinstrument (+8) (6) instrument: toetsinstrument (+8)
        • Klavierklas (6) klavierklas piano klavecimbel harmonium clavichord orgel pianoforte
        • Synthesizer / keyboard (6) synthesizer / keyboard
        • Accordeon (6) accordeon
        • Bandoneon (6) bandoneon bandoneon concertina
        • Beiaard (6) beiaard
      • Instrument: slagwerk (+8) (6) instrument: slagwerk (+8)
        • Melodisch slagwerk (6) melodisch slagwerk
        • Ritmisch slagwerk (6) ritmisch slagwerk
        • Drums (6) drums
      • Instrument: blaasinstrument (+8) (6) instrument: blaasinstrument (+8)
        • Fluit (6) fluit dwarsfluit altfluit piccolo traverso
        • Klarinet (6) klarinet klarinet basklarinet bassethoorn
        • Fagot (6) fagot
        • Hobo (6) hobo hobo Engelse hoorn hobo d'amore
        • Saxofoon (6) saxofoon
        • Bariton (6) bariton
        • Trombone (6) trombone trombone sackbut
        • Tuba (6) tuba tuba eufonium
        • Mondharmonica (6) mondharmonica
        • Blokfluit (6) blokfluit
        • Hoorn (6) hoorn
        • Trompet (6) trompet trompet bugel kornet cornetto
        • Doedelzak (6) doedelzak doedelzak barokmusette
      • Instrument: zang (+8) (6) instrument: zang (+8)
        • Zang (6) zang
      • Muzikale en culturele vorming (6) muzikale en culturele vorming MCV
      • Muziek creëren (6) muziek creëren arrangeren compositie singer-songwriter begeleidingspraktijk
      • Improvisatie (6) improvisatie
      • Musical (6) musical musical dans atelier musical zang musical musical drama
      • Opera/muziektheater (6) opera/muziektheater atelier opera/muziektheater zang opera/muziektheater
      • Beeld (3) beeld beeldatelier projectatelier initiatieatelier cross-over-project
      • Audiovisueel (3) audiovisueel audiovisueel atelier animatiefilm interactieve media sounddesign (geluidseffecten) video- en filmkunst
      • Architectuur en interieur (3) architectuur en interieur architecturaal ontwerp architectuuratelier interieurontwerp
      • Tekenkunst (3) tekenkunst tekenkunst waarnemingstekenen initiatie tekenen ontwerpschetsen wetenschappelijk tekenen levend model
      • Graffiti/street art (3) graffiti/street art graffiti/street artatelier
      • Beeldverhaal/strip (3) beeldverhaal/strip beeldverhaalatelier
      • Digitale kunst (3) digitale kunst digitaal beeldatelier digitale beeldverwerking
      • Beeldende en audiovisuele kunsten (3) beeldende en audiovisuele kunsten
      • Beeldhouwen en ruimtelijke kunst (3) beeldhouwen en ruimtelijke kunst
      • Grafiek (3) grafiek grafiekkunst
      • Keramiek (3) keramiek
      • Schilderkunst (3) schilderkunst schilderkunst glasschilderkunst
      • Textiel (3) textiel weefontwerp textiele kunst
      • Fotografie (3) fotografie fotokunst
      • Grafische vormgeving en illustratie (3) grafische vormgeving en illustratie grafisch ontwerp en illustratie
      • Kunstambacht - kantwerk - smeedwerk (3) kunstambacht - kantwerk - smeedwerk boekkunst glas-in-lood glaskunst schilderen van fresco's textiel hout-meubel mozaïek papier polychromie steen en beeld kantwerk smeedwerk
      • Mode - juweelontwerp (4) mode - juweelontwerp modeontwerp schoenontwerp juweelontwerp/edelmetaal
      • Productontwerp (3) productontwerp
      • Scenografie (3) scenografie
      • Restauratie (3) restauratie meubelrestauratie schilderijen polychromie
      • Kunstgeschiedenis en -cultuur (1) kunstgeschiedenis en -cultuur kunstgeschiedenis beeldende en audiovisuele cultuur
      • Woordinitiatie (−8) (7) woordinitiatie (−8) -8
      • Woordatelier (+8) (7) woordatelier (+8)
      • Spelen, spreken, vertellen, stemregie, presenteren (7) spelen, spreken, vertellen, stemregie en presenteren dramastudio improvisatietheater speltheater storytelling woordlab spreken en presenteren theater maken mime en bewegingstheater woordstudio verteltheater-stemregie theater
      • Comedy en cabaret (7) comedy en cabaret
      • Kleinkunst (7) kleinkunst instrument spel tekstschrijven en -vertolken
      • Figuren- en poppentheater (7) figuren- en poppentheater figurentheater
      • Procesdrama (7) procesdrama
      • Regie (1) regie theatertechnieken dramaturgie spelcoaching theorie van de regie
      • Radio maken (1) radio maken
      • Rap- en slampoetry (7) rap- en slampoetry rappoetry
      • Schrijven (7) schrijven dramacultuur literaire facetten schrijven tekstschrijven en -vertolken script performance
      • Literatuur- en theatergeschiedenis - dramacultuur (1) literatuur- en theatergeschiedenis - dramacultuur literatuurgeschiedenis theatergeschiedenis dramacultuur
      • Dramareflectie (1) dramareflectie theaterkritiek voorstellingsanalyse woordkunst-drama dramalab
      • Dansinitiatie (−8) (6) dansinitiatie (−8) -8
      • Danslab (+8) (6) danslab (+8)
        • Hedendaagse dans (6) hedendaagse dans
        • Musical dans (6) musical dans
        • Jazzdans (6) jazzdans
        • Klassieke dans (6) klassieke dans
        • Urban (6) urban
        • Werelddans (6) werelddans (Spaanse dans, Irish/soft shoe, karakter-, tap- en volksdans) Spaanse dans volksdans Irish/soft shoe karakterdans tapdans
      • Choreografie (6) choreografie danscompositie en -improvisatie scenografie
    • Biotechniek (1) biotechniek
    • Gezondheidszorg (1) gezondheidszorg
    • Verpleegkunde (1) verpleegkunde
      • NT2 (24) NT2
      • Alfa NT2 (5) alfa NT2
      • Nederlands (NT1) (1) Nederlands (NT1)
      • Opstap Engels (1) opstap Engels English
      • NT2 (26) NT2
      • Engels (1) Engels English
      • Duits (1) Duits Deutsch
    • Maatschappelijke oriëntatie (1) maatschappelijke oriëntatie maatschappelijke orientatie
  • Downloadbaar lesmateriaal (162)
  • Interactieve oefening (19)
  • Artikel (4)
  • Website (6)
  • Video (18)
  • Beeld (4)
  • Audio (1)
  • Aankondiging (1)
  • Nascholing of activiteit (3)
  • Leraar (166)
  • Organisatie (35)
  • Student (7)
  • Ander (10)
  • Lichamelijke en geestelijke gezondheid (6)
  • Nederlands (12)
  • Andere talen (7)
  • Digitale competenties (5)
  • Sociaal-relationele competenties (4)
  • Wiskunde – wetenschappen – technologie – STEM (2)
  • Burgerschap (1)
  • Leercompetenties (2)
  • Zelfbewustzijn (9)
  • Cultureel bewustzijn (7)
    • Aanbod organisatie (1) Aanbod organisatie
    • Informatie - Bespreking (2) Informatie - Bespreking
    • Onderzoeksresultaat (2) Onderzoeksresultaat
    • Praktijkvoorbeeld (1) Praktijkvoorbeeld/verhaal
    • Kinderliedje (1) Kinderliedje
    • Muziek (1) Muziek
    • Praktijkvoorbeeld (4) Praktijkvoorbeeld
    • Tekening (1) Tekening
    • Presentatie (9) (Interactieve) Presentatie
    • Computeractiviteit (3) Computeractiviteit (taak, oefening)
    • Klasactiviteit (132) Klasactiviteit (taak, oefening in de klas)
    • Lesvoorbereiding (18) Lesvoorbereiding - Lesplan
    • Organisat. & adm. docs (9) Organisat. & adm. document
    • Overhoring - Toets - Examen (3) Overhoring - Toets - Examen
    • Syllabus - Cursus (8) Syllabus - Cursus - Handleiding
    • Nascholing - Studiedag (1) Nascholing - Studiedag
    • Ander evenement (2) Ander evenement
    • Combineeroefening (3) Combineeroefening
    • Flashcard (2) Flashcard
    • Invuloefening of -tekst (4) Invuloefening of -tekst
    • Kruiswoordraadsel (2) Kruiswoordraadsel
    • Leerpad/webquest (1) Leerpad/webquest
    • Meerkeuzevraag (5) Meerkeuzevraag meerkeuzevraag meerkeuze multiple choice
    • Memory (1) Memory
    • Quiz (4) Quiz kwis
    • Sleep- of sorteeroefening (2) Sleep- of sorteeroefening
    • Woordzoeker (2) Woordzoeker
    • Educatieve video (14) Educatieve video
    • Informatief (4) Informatief
    • Screencast (1) Opname computerinstructie (screencast)
    • Praktijkvoorbeeld (1) Praktijkvoorbeeld
    • Educatieve site (2) Educatieve site (oefeningsite, lessite …)
    • Informatieve site (6) Informatieve site
    • Non-profit (1) Non-profit (museum, organisatie …)
    • Bedrijfssite (1) Bedrijfssite (commercieel educ. aanbod)
    • Verzameling weblinks (1) Verzameling weblinks
  • Leerkracht (docent) (183)
  • Leerling (student) (93)
  • Directie (of lid van) (5)
  • ICT-coördinator (pedagogisch) (4)
  • GOK- of zorgcoördinator, ondersteuner (15)
  • Pedagogisch begeleider (7)
  • Met pensioen (3)
  • Ouder (6)
  • BY (81)
  • BY-NC (4)
  • BY-NC-ND (7)
  • BY-NC-SA (41)
  • BY-SA (2)
  • Gratis (190)
  • Gratis, maar … (23)
  • Niet gratis (5)
  • KlasCement (218)
  • Edurama (1)
  • Nederlands (206)
  • Duits (1)
  • Engels (6)
  • Frans (20)
  • Deens (1)
  • Geen (1)

Leermiddelen (218)

Weergave: |
Sorteer:

Sorteer

Gepersonaliseerd
Recente en goed beoordeelde leermiddelen voor jouw vakken en niveaus eerst
Wijzig mijn profiel
Datum toegevoegd
Recent toegevoegde leermiddelen eerst
Score
Best beoordeelde leermiddelen eerst
  • Zich voorstellen aan de hand van rekensommen

    Via dit werkblad kunnen leerlingen zich op een wiskundige manier voorstellen. Ze vullen het vragenblad in en verzinnen rekensommen met de antwoorden als uitkomst. Daarna maken ze hun eigen vlag.

    Downloadbaar lesmateriaal22-08-2024 (28)
    Leerkracht
  • Dit ben ik!: Opdracht met audiovisueel materiaal

    Laat je leerlingen zichzelf voorstellen aan de hand van een videofragment. Ideaal voor nieuwe groepen of eerste schooldagen.

    Bekijk de voorbeeldopdracht Dit ben ik! op Het Archief voor Onderwijs >

    Interactieve oefening01-12-2025
    Het Archief voor Onderwijs - meemoo
    Organisatie
  • Thuis voor iedereen: Werkbundel

    Werkbundel Thuis voor iedereen gebaseerd op de inspiratiebundel Anders thuis van het katholiek onderwijs Vlaanderen (schooljaar 2025-2026) met handvaten en vragen over: 

    • je thuis voelen, 
    • andere plaatsen waar je je ook thuis kan …
    Downloadbaar lesmateriaal08-10-2025 (3)
    Leerkracht
  • Startbundel voor anderstalige nieuwkomers

    Deze bundel kan voor anderstalige leerlingen gebruikt worden om geleerde zaken (mondeling en schriftelijk) uit het vorige schooljaar op te frissen.

    Leerlingen lossen volgende opdrachten op:

    • zichzelf voorstellen;
    • kleuren benoemen;
    • maanden, dagen van de …
    Downloadbaar lesmateriaal21-08-2024 (30)
    GOK- of zorgcoördinator, ondersteuner
  • Mijn persoonlijke handleiding: Spreekopdracht

    Aan de hand van deze opdracht kan je leerlingen zichzelf creatief voorstellen in de les Nederlands. Leerlingen uit de dubbele finaliteit, in dit voorbeeld de richting elektromechanicatechnieken en sport, stellen zichzelf voor aan de hand van een …

    Downloadbaar lesmateriaal19-09-2025
    Leerkracht
  • Stel jezelf voor via een poster gemaakt met Canva

    Leerlingen maken een poster in Canva. De poster toont hun persoonlijkheid, interesses en dromen. Leerlingen noteren hun naam niet op de poster zodat andere leerlingen kunnen raden bij wie elke poster hoort.

    Downloadbaar lesmateriaal29-08-2024 (25)
    Leerkracht
  • Kennismaking: Vraagkaartjes 2A natuurwetenschappen

    Deze kaartjes vormen de start voor de eerste les natuurwetenschappen. Elke leerling trekt een kaartje met een vraag of wetenschappelijk feit, leest het stilletjes door en stelt zich vervolgens voor aan de klas. Daarbij beantwoorden ze de vraag …

    Downloadbaar lesmateriaal08-09-2025
    Leerkracht
  • Kennismaking: Vraagkaartjes 1A natuurwetenschappen

    Deze kaartjes vormen de start voor de eerste les natuurwetenschappen. Elke leerling trekt een kaartje met een vraag of wetenschappelijk feit, leest het stilletjes door en stelt zich vervolgens voor aan de klas. Daarbij beantwoorden ze de vraag …

    Downloadbaar lesmateriaal08-09-2025
    Leerkracht
  • Zoé en de magische zolder: Voorstelling op jouw school

    Het thema 'verhuizen' en alles wat daarbij komt kijken staat in de voorstelling Zoé en de magische zolder centraal. Wanneer al het vertrouwde wegvalt, ervaart een kind verschillende emoties zoals: verdriet, boosheid en angst. Of je nu verhuist …

    Aankondiging05-11-2025
    Camiel producties
    Organisatie
  • Personalia: Oefeningen

    Aan de hand van een identiteitskaart kunnen leerlingen simpele vragen over zichzelf beantwoorden, zoals:

    • Wat is jouw voornaam?
    • Waar woon je?
    • Uit welk land kom je?
    • ...

    De leerlingen vullen de identiteitskaart in en tekenen zichzelf in het daarvoor …

    Downloadbaar lesmateriaal15-09-2023 (21)
    Leerkracht
  • Zich voorstellen: Leesoefeningen

    Eenvoudige leesoefeningen bij het thema Zich voorstellen.

    Downloadbaar lesmateriaal16-02-2021 (82)
    Leerkracht
  • Informatie over mezelf: Instructievideo voor iOS

    In dit filmpje begeleid ik je om een foto meteen te bewerken op een eenvoudige creatieve manier. In het filmpje is dit uitgewerkt met het thema: informatie “over mezelf”. Dit thema komt in veel lagere scholen in het curriculum voor. …

    Video21-03-2025
    Leerkracht, ICT-coördinator

Favoriet leermiddel

Mijn
Wie kan de nieuwe map bekijken?

Om je wachtwoord te onthouden moet je functionele cookies accepteren.
Lees onze cookieverklaring
Wachtwoord vergeten? Contact
Nog geen lid?
We sturen geen spam, je hebt volledige controle over nieuwsbrieven en berichten.
Al lid?
  • Contact
  • Info
  • Feedback
  • Nieuwsbrief
  • Jobs
  • Bijscholing
  • Hoe omgaan met auteursrechten?
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Toegankelijkheidsverklaring
  • Privacyverklaring
  • Cookieverklaring
  • 1998 – 2026 KlasCement
  • Ministerie van Onderwijs en Vorming
  • AnySurfer statuspagina toegankelijkheid
Vlaanderen is onderwijs & vorming

KlasCement.net is een officiële website van de Vlaamse overheid uitgegeven door Kenniscentrum Digisprong (opent in nieuw venster) van het Departement Onderwijs en Vorming (opent in nieuw venster)

Hmmmm… cookies!

Wij houden er ook niet van om gevolgd te worden. Daarom gaan we zorgvuldig om met jouw privacy.

Noodzakelijke cookies: voor de correcte en veilige werking van de website.

Functionele cookies: voor een betere ervaring (b.v. automatisch aanmelden). aanbevolen

Mediacookies: voor het insluiten van video en andere media. aanbevolen

Statistische cookies: voor anonieme analyses ter verbetering van de ervaring.

We plaatsen cookies om de ervaring te verbeteren en onze website te monitoren.

Voor de correcte en veilige werking van de website.
aanbevolen
Voor een betere ervaring (b.v. automatisch aanmelden).
aanbevolen
Voor het insluiten van video en andere media.
Voor anonieme analyses ter verbetering van de ervaring.

Lees onze cookieverklaring