Jonge mantelzorgers

Er zijn meer jongeren die zorgtaken opnemen dan je denkt. Een op de vijf Vlaamse jongeren is jonge mantelzorger. Zij zorgen voor een ouder, broer, zus, grootouder of vriend met een zorgbehoefte, zoals een chronische ziekte, beperking, psychische kwetsbaarheid (KOPP) of verslavingsproblematiek (KOAP).

Mogelijke zorgtaken zijn helpen in het huishouden, zorgen voor een broer of zus, emotionele ondersteuning bieden, verzorging, vervoer of medische taken opnemen.


Impact van jonge mantelzorg

Uit onderzoek blijkt dat zorgen opnemen op jonge leeftijd invloed kan hebben op verschillende aspecten van het leven.

School

Te laat komen, vermoeidheid, afgeleid zijn, moeite hebben om huiswerk af te werken, onwettige afwezigheid of schooluitval.

Mentaal welzijn

Stress, angst, schuldgevoelens en weinig tijd of ruimte voor ontspanning.

Toekomst

De zorgsituatie kan een invloed hebben op de studiekeuze. Verder studeren is voor jonge mantelzorgers niet altijd vanzelfsprekend.

De link tussen het gedrag van jonge mantelzorgers en een mogelijke zorgsituatie thuis wordt vaak niet gelegd. Hierdoor blijven signalen soms onopgemerkt en krijgen deze jongeren niet altijd de gepaste ondersteuning.

Jonge mantelzorgers nemen al vroeg veel verantwoordelijkheid op. Ze zorgen voor anderen en maken zich daar soms ook zorgen over, terwijl ze tegelijk gewoon jong zijn en naar school gaan. Het zijn sterke jongeren die geen medelijden vragen, maar wel nood hebben aan erkenning en ondersteuning. Zo blijft de combinatie van zorg, school, vrije tijd en het eigen welzijn haalbaar.


Jonge mantelzorg op school

Voor veel jongeren voelt zorgen vanzelfsprekend. Ze zijn ermee opgegroeid en kennen niet anders. Daardoor beseffen ze vaak niet dat ze meer verantwoordelijkheden opnemen dan de klasgenoot die naast hen zit.

Tegelijk rust er nog een taboe op jongeren die zorgtaken opnemen. Hierdoor durven jonge mantelzorgers vaak niet om hulp te vragen.

De rol van de school

Door jonge mantelzorg zichtbaar en bespreekbaar te maken, wordt de school een plek waar deze jongeren sneller herkend en ondersteund worden.

Vaak staan zowel onderwijspersoneel als medeleerlingen er niet bij stil dat ook jongeren zorgtaken opnemen. Dat kan leiden tot onbegrip of zelfs pestgedrag, bijvoorbeeld wanneer een leerling te laat komt, taken niet afwerkt, minder kan bijdragen aan groepswerk of na schooltijd niet kan afspreken.

Door het thema bespreekbaar te maken, groeit het begrip. Zo sensibiliseer je ook andere leerlingen die misschien later zelf in een zorgsituatie terechtkomen.


Wat kan je als school doen?

Kleine aanpassingen kunnen al een groot verschil maken voor jonge mantelzorgers.

Herken mogelijke signalen

Sta open voor signalen die kunnen wijzen op een zorgsituatie thuis.

Bied een luisterend oor

Vraag hoe het met de jongere gaat en geef ruimte om over de situatie te vertellen.

Vraag wat nodig is

Vraag aan de jongere zelf waar die behoefte aan heeft. Dat is voor iedereen anders.

Toon flexibiliteit

Wees waar mogelijk flexibel bij niet-afgewerkte taken of afwezigheid door zorgtaken.

Maak het thema bespreekbaar

Besteed aandacht aan jonge mantelzorg tijdens de inschrijving, in de les, tijdens een leerlingencontact en op andere momenten in het schooljaar.

Verwijs gericht door

Verwijs de jongere indien nodig door naar ondersteuning binnen of buiten de school.


Zet jonge mantelzorgers in de kijker

Week van de jonge mantelzorg

Elk jaar vindt in oktober, in de week voor de herfstvakantie, de Week van de jonge mantelzorg plaats. In 2026 loopt deze week van 26 tot en met 30 oktober.

Tijdens deze week krijgt het thema extra aandacht binnen en buiten scholen. Scholen kunnen gebruikmaken van een kant-en-klaar communicatiepakket.

Ontdek de Week van de jonge mantelzorg

Dag van de Mantelzorg

Op 23 juni is het de Dag van de Mantelzorg. Op deze dag kan de school leerkrachten en leerlingen die zorgtaken opnemen extra erkennen en waarderen.


Organisaties die werken rond jonge mantelzorg

Deze organisaties bieden informatie, ondersteuning, vormingen en materialen rond jonge mantelzorg.

Samana

Samana sensibiliseert rond jonge mantelzorg en ondersteunt jonge mantelzorgers in het secundair onderwijs en HBO5-opleidingen met projecten, lesmaterialen, vormingen en een zelftest.

Steunpunt Mantelzorg

Steunpunt Mantelzorg zet in op sensibilisering en ondersteuning van jonge mantelzorgers in het hoger onderwijs met onder meer een inspiratiegids en workshops.

Onbegrensd

Onbegrensd organiseert workshops in het lager en secundair onderwijs met het lespakket De geheime club van de MZ.

ZoJong!

ZoJong! organiseert activiteiten voor jonge mantelzorgers en geeft vormingen in het kleuter-, basis- en secundair onderwijs.

Familieplatform

Familieplatform richt zich op kinderen van ouders met psychische problemen of een verslavingsproblematiek, ook bekend als KOPP en KOAP.

Mentaalmaatje

Via Mentaalmaatje kunnen kinderen en jongeren ondersteuning vinden wanneer een ouder psychische problemen heeft.


Extra ondersteuning voor KOPP en KOAP

Verspreid over Vlaanderen zijn er verschillende praatgroepen voor kinderen van ouders met psychische problemen of een verslavingsproblematiek. Je kan leerlingen naar deze groepen doorverwijzen.

Bekijk het overzicht van praatgroepen


Aan de slag met jonge mantelzorg op school

Op de website Jonge Mantelzorg vind je informatie en materialen waarmee je jonge mantelzorg bespreekbaar kan maken op school.

Bekijk Jonge mantelzorg en onderwijs


We verzamelen hieronder leermiddelen waarmee je jonge mantelzorg zichtbaar en bespreekbaar maakt en jonge mantelzorgers op school beter kan ondersteunen. Deze themapagina werd samengesteld door KlasCement in samenwerking met Samana vzw.

Door KlasCement | Bijgewerkt:
Bron

Leermiddelen (10)

|