Sleutelcompetentie: ruimtelijk bewustzijn
Ruimtelijk bewustzijn ontwikkelen heeft te maken met vaardig worden in ruimtelijk relationeel denken en bewust ruimtelijk handelen.
Ruimtelijk bewustzijn is gestoeld op een sterk mentaal kaartbeeld en een breed ruimtelijk referentiekader. Dit verrijken we doorheen de jaren met relevante kennis van de situering van plaatsen, patronen processen … op aarde maar ook in het zonnestelsel en het heelal. Het gaat hierbij om zowel fysische als sociaal-economische thema’s. De leerlingen leren daarnaast een aantal basisprincipes van ruimtelijke lokalisatie.
Plaatsen van elkaar onderscheiden
Naast de situering is er aandacht voor plaatsbegrip. We plaatsen lokale, nationale en internationale gebeurtenissen in een geografisch kader. Aan de hand van zogenaamde 'landschapsvormende' lagen bouwen leerlingen systematisch een breed geografisch kader op. Voorbeelden van die lagen zijn vegetatie, reliëf, bevolkingsdichtheid, welvaart … De leerlingen leren kenmerken van een bepaalde plaats beschrijven en onderzoeken en kunnen zo plaatsen van elkaar onderscheiden.
Ruimtelijke patronen en processen
Na de beschrijving van het landschap gaan we dieper in op het dynamische aspect. Leerlingen herkennen, begrijpen en voorspellen processen en interacties waardoor plaatsen voortdurend veranderen.
Voorbeelden van zulke interacties zijn die tussen politiek-economische variabelen en migratiestromen of die tussen klimaatverandering en landbouw. We bekijken het ruimtelijke systeem als geheel, wat meer complexe denkvaardigheden vereist, en waarbij de nadruk ligt op het verklarende en het onderzoekende.
Van atlas tot bodemonderzoek
Tot slot maken we kennis met het instrumentarium om ruimtelijke patronen en processen te onderzoeken. Leerlingen gebruiken materialen en instrumenten zoals atlassen, GIS-viewers en terreintechnieken (bv. bodemonderzoek).
Meer informatie en lesmateriaal over sleutelcompetenties
16 sleutelcompetenties vormen de basis voor de nieuwe eindtermen. De eindtermen worden geformuleerd in functie van deze sleutelcompetenties en niet langer in functie van vakken of leergebieden. Klik door voor heldere informatie bij de competenties.
-
Sleutelcompetentie ruimtelijk bewustzijn: Audiovisueel lesmateriaal
Deze pagina bevat filmpjes en audiofragmenten om te werken rond de sleutelcompetentie ruimtelijk bewustzijn.
We tonen je voor elke bouwsteen relevante audiovisuele collecties, luisterfragmenten en filmpjes op Het Archief voor Onderwijs, geselecteerd …
Video
-
Chefs-lieux de province belges: Oefeningen
Laat je leerlingen de namen van de Belgische provinciehoofdsteden in het Frans leren kennen en inoefenen. Ook de postcodes komen aan bod via een internetopdracht.
Interactieve oefeningNieuwLeerkracht -
Interactieve wereldkaart: Waw
Met deze wereldkaart kunnen je leerlingen op een element klikken en zo stap voor stap nieuwe informatie ontdekken over verschillende plekken verspreid over de hele wereld. Bij elke klik opent een infofiche met de naam van de locatie, een foto, een …
Downloadbaar lesmateriaalNieuw
-
Gratis workshops Het Archief voor Onderwijs: Taalrijke lessen, actualiteit in de klas, kunstbeschouwing en meer
Snel wat inspiratie bijtanken, nieuw audiovisueel lesmateriaal scoren en een paar nieuwe werkvormen verkennen? Het Archief voor Onderwijs heeft dit voorjaar opnieuw gratis workshops voor jouw onderwijsniveau, vak of lesonderwerp. In …
AankondigingNieuw
-
Beeldbewustzijn: FOMU
Beelden bepalen mee hoe we naar de wereld kijken. Dat geldt ook voor jongeren. Tijdens deze vormingsdag bij FOMU ontdek je hoe je hun beeldbewustzijn kan versterken. Je krijgt een inkijk in de workshop Beeldbewust, verkent hoe je met een nieuw …
Nascholing of activiteitNieuw
-
Jaaroverzicht 2025: Aardrijkskundige quiz
Deze quiz is gebaseerd op het jaaroverzicht van Karrewiet en legt de nadruk op aardrijkskundige gebeurtenissen uit de actualiteit.
Interactieve oefeningLeerkracht, GOK- of zorgcoördinator, ondersteuner -
De Film van het Jaar 2025: Vragen
Dit lesmateriaal biedt een jaaroverzicht aan de hand van De Film van het Jaar (VTM). Het is een boeiende manier om samen met je leerlingen terug te blikken op belangrijke gebeurtenissen en trends van het afgelopen jaar.
Downloadbaar lesmateriaalLeerkracht -
Inspiratiedag Speelplaats met Toekomst
Op dinsdag 28 april 2026 nodigen we je uit op de inspiratiedag ‘Speelplaats met Toekomst’ in Brugge. MOEV en MOS bieden samen met het Netwerk 'Speelplaats met Toekomst' verschillende workshops aan om van je …
Nascholing of activiteit
-
Bewegingsvriendelijk lesgeven: Inspiratiedag
Ontdek op dinsdag 10 maart 2026 in Hasselt tijdens de inspiratiedag 'Bewegingsvriendelijk lesgeven' hoe beweging het leren kan versterken én hoe je dit eenvoudig integreert in jouw lessen.
Je krijgt inspiratie rond o.a. bewegend …
Nascholing of activiteit
-
De wereld om ons heen: STEM-project
De lerarenbundels op deze website nemen je leerlingen mee op ontdekkingstocht langs aarde, maan en zonnestelsel. Je vindt achtergrondinformatie over wetenschap en wiskunde, aangevuld met weetjes en didactische tips. Het materiaal biedt …
Website
-
Natura 2000 in Motion: Educatief pakket
Natura 2000 is een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden dat biodiversiteit behoudt en bedreigde soorten en habitats beschermt. Dit project helpt leerlingen bewust te worden van deze waardevolle plekken en de uitdagingen waarmee ze …
Downloadbaar lesmateriaal
-
Stuur jouw code naar het ISS - Astro Pi vorming
In deze vorming tonen we hoe je meedoet met de European Astro Pi Challenge. Dit STEM-project biedt leerlingen de kans om wetenschappelijk onderzoek in de ruimte uit te voeren door computerprogramma's te schrijven die draaien op …
Nascholing of activiteit