Tools voor leraren in het s.o. : Een studiedag over werkvormen

Logo Toegevoegd door Centrum Nascholing Onderwijs (UAntwerpen) op 20.07.2018
Nascholing of activiteit

Wat zijn methodes, werkvormen die écht werken? in welke omstandigheden werken ze, bij wie werken ze en hoe komt het dat ze werken? 

Deze studiedag geeft een visie mee naast praktische voorbeelden vanuit de klaspraktijk.  Daarbij is het merendeel van de sessies gericht op werkvormen voor leerlingen, maar er zijn ook sessies gericht op het leren van leraren.

Hoe leren we (echt)?

Sinds de jaren negentig zijn eindtermen en leerplannen steeds meer doordrongen van een constructivistische visie op kennis en op leren. Die zegt dat kennis verwerven een actief proces is. Leren is in de eerste plaats (gezamenlijk) nieuwe kennis opbouwen op basis van reeds aanwezige kennis. Het is bovendien een proces dat leerlingen steeds meer zelf in handen moeten nemen, zoals pakweg de eindtermen leren leren aangeven.

Om dit waar te maken in de klas, hebben leraren een waaier van didactische werkvormen nodig. En onder meer door de input van ICT breidt dat gamma van werkvormen steeds meer uit.

Maar het constructivisme krijgt ook geregeld kritiek en dus luidt de vraag: wat werkt nu echt?

Wat zegt bijvoorbeeld de neuropedagogie over effecten van leren op onze hersenactiviteit en omgekeerd?
Wat is het verband tussen taal en leren?
Is het bijvoorbeeld mogelijk om gesprekken met en onder leerlingen zo te organiseren dat ze effectief van elkaar leren, en welke werkvormen kunnen daarvoor zorgen?
Tijdens deze keynote leidt Jan T’Sas u met praktijkvoorbeelden en zaalexperimenten langs stokoude en gloednieuwe paden naar een hersenupdate.

Wie?

Jan T'Sas is licentiaat/master Germaanse Filologie. Sinds 1998 is hij praktijkassistent Nederlands in de lerarenopleiding van de Universiteit Antwerpen (UA). Daar doceert hij ook de opleidingsonderdelen Taal en Leren, Leer- en denkprocessen bevorderen en Onderwijsorganisatie en -beleid. In een vorig leven was hij leraar Nederlands/Engels in het tso en bso, redacteur en eindredacteur bij het onderwijstijdschrift Klasse, auteur van schoolboeken Nederlands voor het secundair/voortgezet onderwijs en onderzoeker aan de Karel de Grote Hogeschool. In 2018 doctoreerde hij aan de UA met het proefschrift ‘Sprekend leren. De leereffecten van exploratieve gesprekken in groepswerk’, waarover hij ook een praktijkboek schreef dat werd uitgegeven bij Die Keure.

 

Ronde 1 (10:35 - 11:55)

1.01 Leergemeenschappen en de rol van de schoolleider

Er komen heel wat uitdagingen af op onze scholen. Schoolleiders en leerkrachten kunnen deze uitdagingen niet meer alleen aan. Bestaande vormen van professionaliserings- en schoolbeleid komen duidelijk te kort om de benodigde schoolontwikkeling op gang te brengen. Uit onderzoek en ervaringen blijkt dat een andere vorm van schoolleiderschap, die zich concreet vertaalt in slimme coöperatieve structuren, wel een verschil kan maken.  

Doelgroep: iedereen

 

1.02 Beeldcoaching zet de leraar in beweging

Wie op zoek is naar een methodiek die krachtig leren stimuleert of wie op een snelle en efficiënte manier aan ‘interne professionalisering’ wil doen, krijgt ideeën in deze sessie.  Met behulp van een oplossingsgericht denkkader worden opnames uit de lespraktijk geanalyseerd en besproken binnen vakgroepen, met starters, met ervaren collega’s, met leerlingenbegeleiders…

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 2 sessie 2.02

Doelgroep: iedereen

 

1.04 Interactie, een must voor leren. Over actieve werkvormen

Interactief werken staat al lang bekend als een belangrijk ingrediënt van een krachtig leerklimaat.

In deze sessie:

- duiden we kort waarom dit zo belangrijk is;
- geven we aan wat aandachtspunten zijn bij het inzetten van actieve werkvormen;
- gaan we vooral in op een aantal concrete werkvormen bruikbaar in alfa- en betavakken!


Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 sessie 3.04

Doelgroep: Iedereen

 

1.05 Lezen breder bekeken: aan de slag met fictie en non-fictie

Tijdens deze sessie gaan we actief aan de slag met boeken. We testen een aantal activerende werkvormen uit die alle vaardigheden aanspreken.

We bekijken lezen tijdens de les breder en zetten buiten romans ook prentenboeken en informatieve boeken in de kijker. Samen proberen we een aantal werkvormen uit, zoals een carrousel en een A-B-oefening. Die werkvormen in combinatie met boeken, geven je de mogelijkheid om verschillende vaardigheden te koppelen en wakkeren leesplezier aan. Je gaat naar huis met nieuwe ideeën en boekentips.

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 sessie 3.05

Doelgroep: leraren Nederlands eerste en tweede graad

 

1.06 Explore like a pirate! Flipping the classroom met World of Classcraft van Google. 

In ‘Explore like a pirate’ verkent Michael Matera de The New World van gamification: “We can incorporate the power of flow into our classroom and encourage self-motivation and ‘happiness of doing’ in our students”.  World of Classcraft van Google zet gamification in realiteit om

Queestes, Boss Battles, BookWidgets als Google Classroomopdrachten zijn ronduit briljante tools voor het coördineren van groeps- en zelfstandig werk in combinatie met flipping the classroom.  Je leerlingen gaan echt op verkenning door de leerstof gestuurd door een verhaal.  Ze worden beloond voor de stappen die ze zetten op de route die jij als leraar voor hen uitstippelt.

Door coöperatief handelen en denken nemen leerlingen hun leren in eigen handen en sturen elkaars attitude en leerrendement bij op verkenning in de wondere wereld van het spel.

 

Deze sessie wordt herhaald als sessie 2.06 in ronde 2

Doelgroep: iedereen

 

1.07 ‘Lukt het(.) samen’? Inspirerende voorbeelden van coöperatieve werkvormen in het geschiedenisonderwijs

Als vorm van samenwerkend leren is groepswerk wellicht het meest bekend. In essentie werken leerlingen bij groepswerk niet individueel zelfstandig aan een taak, maar wordt het samenwerken gebruikt als middel om te leren. In de dagelijkse klaspraktijk blijkt dat geen evidentie. Het komt nogal eens voor dat de hooggestemde verwachtingen in verband met samenwerkend leren niet ingelost raken omdat leerlingen zich weliswaar fysiek in groep plaatsen, maar mentaal zich afzonderlijk opstellen. De leerlingen werken dan in groep, maar niet als groep. Op de vraag van de leerkracht of ‘het lukte’ komt geen eenduidig antwoord gedragen vanuit de hele groep.

Coöperatief groepswerk is bij uitstek gebaseerd op het principe van samenwerkend leren. In deze workshop gaan we dieper in op de basisprincipes van het coöperatief leren. Met enkele concrete voorbeelden illustreren we de mogelijkheden die het samenwerkend leren biedt voor het geschiedenisonderwijs.

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 sessie 3.07

Doelgroep: leraren geschiedenis

 

1.08 Ict-tools als extra werkvorm

Om de kennis van je klasgroep te testen kan je gaan voor een klassieke papieren toets. In deze workshop ga je zelf ondervinden hoe je dit op een snelle digitale manier kan doen.  Zowel voor het opstellen als de correctie van de digitale toets, bestaat een gratis ICT-tool.

Naast ICT-tools op niveau van digitaal toetsen, gaan we ook een Mindmappingtool bekijken. In een mindmap kan je je leerstof overzichtelijk gestructureerd weergeven.
De gratis tool Padlet geeft je ook de mogelijkheid om samen met je leerlingen een mindmap systematisch op te bouwen.

Aan de hand van praktische cases worden de volgende onderwerpen behandeld:

Plickers, een digitaal vraag- en antwoordsysteem
Ideeën samenbrengen in Padlet
Digitaal toetsen met Google Forms
Automatische verbetering van Google Forms met Flubaroo
Alle deelnemers krijgen een Minigids over de sessie.


Deze sessie wordt herhaald in ronde 2 sessie 2.08

Doelgroep: iedereen

 

1.12 Werkvormen bij co-teachen

Co-teaching is een interessante manier om te differentiëren.  Vanuit de praktijk krijgen de deelnemers een aantal werkvormen die een leraar hierbij kan gebruiken.

Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 in sessie 3.12

Doelgroep: iedereen

 

1.13 Let’s go wild! Actieve werkvormen bij Moderne Vreemde Talen

Dit atelier legt de focus op concrete en dynamiserende werkvormen die het mogelijk maken ALLE leerlingen actief te betrekken bij de lessen MVT. Deze sessie zal opgebouwd worden vanuit de verschillende vaardigheden (luisteren, lezen, schrijven, praten en gesprekken voeren), al dan niet geïntegreerd. De aangeboden werkvormen zijn eenvoudig en verhogen de motivatie van de leerlingen. Ze zijn toepasbaar op alle onderwijsniveaus MVT, van A1 tot en met B1+.

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 2 in sessie 2.13

Doelgroep: leraren moderne vreemde talen

 

Ronde 2 (12:40 - 14:00)

2.01 De wetenschap van het leren: wat elke leraar moet weten over hoe zijn leerlingen leren

Elke leraar herkent dit vast wel: leerlingen weten niet meer waar je het vorige week over had, vergeten steeds die bepaalde spellingsregels, kunnen plots geen Franse regelmatige werkwoorden meer vervoegen of lijken nooit te hebben geleerd hoe je breuken optelt. 
Frustrerend, zeker omdat je dit in de klas wel grondig bestudeerde, en ze die leerstof nodig hebben om op verder te kunnen bouwen.

Honderd jaar cognitief wetenschappelijk onderzoek leverde een schat aan informatie op over hoe het leren écht werkt.  Een aantal van die effectieve en efficiënte leerstrategieën kunnen immers het leerrendement van leerlingen aanzienlijk verhogen.

Deze ‘wetenschap van het leren' is eveneens vertaald naar instructiemethoden voor de leraar. Ze zijn breed inzetbaar en onmiddellijk toepasbaar, over de verschillende leerjaren en niveaus heen.

We maken kennis met de wetenschap van het leren, gaan dieper in op onze cognitieve architectuur (hoe werkt ons brein) en bespreken vervolgens 6 empirisch onderbouwde leerstrategieën en hoe ze kunnen gebruikt worden in de klaspraktijk.

Doorheen de presentatie wordt de transfer gemaakt van leerstrategieën met veel impact naar praktische aanpakken voor de leraar: hoe kunnen we als leraren met eenvoudige en makkelijk toepasbare technieken zorgen dat onze leerlingen begrippen, procedures en vakgebonden vaardigheden beter aanleren én langer onthouden?

Aan de hand van talrijke voorbeelden uit het eerste tot zesde jaar s.o., belichten we deze evidence-informed instructiestrategieën, die de hoekstenen kunnen vormen voor duurzaam onderwijs.


Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 in sessie 3.01

Doelgroep: iedereen

 

2.02 Beeldcoaching zet de leraar in beweging

Wie op zoek is naar een methodiek die krachtig leren stimuleert of wie op een snelle en efficiënte manier aan ‘interne professionalisering’ wil doen, krijgt ideeën in deze sessie.  Met behulp van een oplossingsgericht denkkader worden opnames uit de lespraktijk geanalyseerd en besproken binnen vakgroepen, met starters, met ervaren collega’s, met leerlingenbegeleiders…

 

Deze sessie is een herhaling van sessie 1.02 in ronde 1

Doelgroep: iedereen

 

2.03 Hoe het leren bij leraren verbeteren? Lesson Study biedt mogelijkheden

Lesson Study is een professionaliseringsmethode waarbij leraren in groep samen leren te plannen, onderzoeken, uitvoeren en reflecteren. Hierdoor wordt het leren op vier domeinen (kennis, vaardigheden, attitude en visie) mogelijk gemaakt. Deze bevindingen zijn gebaseerd op een wetenschappelijke, internationale studie uitgevoerd door de spreker.

Een aantal vragen komen aan bod:

Waarom zou je het gebruiken en hoe werkt het?
Wat zijn de valkuilen en de randvoorwaarden?


Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 in sessie 3.03

Doelgroep: iedereen

 

2.06 Explore like a pirate! Flipping the classroom met World of Classcraft van Google

In ‘Explore like a pirate’ verkent Michael Matera de The New World van gamification: “We can incorporate the power of flow into our classroom and encourage self-motivation and ‘happiness of doing’ in our students”.  World of Classcraft van Google zet gamification in realiteit om

Queestes, Boss Battles, BookWidgets als Google Classroomopdrachten zijn ronduit briljante tools voor het coördineren van groeps- en zelfstandig werk in combinatie met flipping the classroom.  Je leerlingen gaan echt op verkenning door de leerstof gestuurd door een verhaal.  Ze worden beloond voor de stappen die ze zetten op de route die jij als leraar voor hen uitstippelt.

Door coöperatief handelen en denken nemen leerlingen hun leren in eigen handen en sturen elkaars attitude en leerrendement bij op verkenning in de wondere wereld van het spel.

 

Deze sessie is een herhaling van sessie 1.06 in ronde 1

Doelgroep: iedereen

 

2.08 Ict-tools als extra werkvorm

Om de kennis van je klasgroep te testen kan je gaan voor een klassieke papieren toets. In deze workshop ga je zelf ondervinden hoe je dit op een snelle digitale manier kan doen.  Zowel voor het opstellen als de correctie van de digitale toets, bestaat een gratis ICT tool.

Naast ICT tools op niveau van digitaal toetsen, gaan we ook een mindmapping tool bekijken. In een mindmap kan je je leerstof overzichtelijk gestructureerd weergeven.
De gratis tool Padlet geeft je ook de mogelijkheid om samen met je leerlingen een mindmap systematisch op te bouwen.

Aan de hand van praktische cases worden de volgende onderwerpen behandelt:
Plickers, een digitaal vraag- en antwoordsysteem

Ideeën samenbrengen in Padlet
Digitaal toetsen met Google Forms
Automatische verbetering van Google Forms met Flubaroo
Alle deelnemer krijgen een mini gids over de sessie.


Deze sessie is een herhaling van sessie 1.08 in ronde 1

Doelgroep: iedereen

 

2.09 Activerend werken met leerlingen in de wiskundeles

Wiskunde leren omvat inzichten opbouwen en verwerven, die inzichten kunnen toepassen in opdrachten en ze vertalen naar nieuwe situaties… Daarvoor is diepgaand en onderzoekend leren nodig dat zich vooral bij de leerling zelf afspeelt. Tijdens de les moet de denkactiviteit hoofdzakelijk bij de leerlingen liggen. De rol van de leraar ligt hoofdzakelijk in het activeren van het wiskunde-leren. In deze sessie komen allerlei werkvormen aan bod die je hiervoor in de dagdagelijkse lespraktijk kan gebruiken.

Bij elke werkvorm geven we aan hoe je hem zo kan organiseren dat je je leerlingen voldoende zelf laat denken. We denken na over manieren om activiteiten te ontwerpen die een zo groot mogelijk leereffect hebben. Elke werkvorm kan immers activerend zijn. Afhankelijk van hoe je het aanpakt, kan goed doceren even activerend werken als goed groepswerk of goed zelfstandig werk.

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 sessie 3.09

Doelgroep: leraren wiskunde

 

2.10 Activerende werkvormen in de wetenschappen 

We presenteren een aantal activerende werkvormen voornamelijk gericht op de leerplandoelen van de 2de graad en 3de graad aso.

Klassieke gezelschapspelletjes die geen uitleg hoeven, komen aan bod, gepimpt met een wetenschappelijke inhoud.

De workshop wil vooral inspireren; de spelletjes werden oorspronkelijk uitgewerkt voor de lessen chemie, maar krijgen al spelenderwijs een eigen (fysica, biologie, natuurwetenschappen) invulling.

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 sessie 3.10

Doelgroep: leraren wetenschappen

 

2.11 Ook sterke leerlingen uitdagen door te differentiëren met Bloom 

Door vragen en opdrachten in een les op te nemen die zowel een beroep doen op het ‘lagere orde-denken’ als het ‘hogere orde-denken’, wordt tijdens de les op het gehele cognitieve domein een beroep gedaan, m.a.w. je bereikt er álle leerlingen mee. Ook de sterkere leerlingen worden erdoor uitgedaagd.

Wij hebben een praktisch hulpmiddel ontwikkeld om je gewone lessen  up te graden zodat je er zowel de tragere als de sterkere leerlingen mee bereikt. In deze module leren we je de theorie aan, maar vooral ook hoe je dit praktisch aanpakt.

 

Deze sessie wordt herhaald in ronde 3 sessie 3.11

Doelgroep: iedereen

 

2.13 Let’s go wild! Actieve werkvormen bij Moderne Vreemde Talen

Dit atelier legt de focus op concrete en dynamiserende werkvormen die het mogelijk maken ALLE leerlingen actief te betrekken bij de lessen MVT. Deze sessie zal opgebouwd worden vanuit de verschillende vaardigheden (luisteren, lezen, schrijven, praten en gesprekken voeren), al dan niet geïntegreerd. De aangeboden werkvormen zijn eenvoudig en verhogen de motivatie van de leerlingen. Ze zijn toepasbaar op alle onderwijsniveaus MVT, van A1 tot en met B1+.

 

Deze sessie is een herhaling van sessie 1.12 in ronde 1

Doelgroep: leraren moderne vreemde talen

 

Ronde 3 (14:15 - 15:35)

3.01 De wetenschap van het leren: wat elke leraar moet weten over hoe zijn leerlingen leren - herhaling van sessie 2.01 ronde 2

Doelgroep: iedereen

 

3.03 Hoe het leren bij leraren verbeteren? Lesson Study biedt mogelijkheden - herhaling van sessie 2.03 in ronde 2

Doelgroep: iedereen

 

3.04 Interactie, een must voor leren. Over actieve werkvormen - herhaling van sessie 1.04 in ronde 1

Doelgroep: iedereen

 

3.05 Lezen breder bekeken: aan de slag met fictie en non-fictie - herhaling van sessie 1.05 in ronde 1

Doelgroep: leraren Nederlands eerste en tweede graad

 

3.07 ‘Lukt het(.) samen’? Inspirerende voorbeelden van coöperatieve werkvormen in het geschiedenisonderwijs - herhaling van sessie 1.07 ronde 1

Doelgroep: leraren geschiedenis

 

3.09 Activerend werken met leerlingen in de wiskundeles - herhaling van sessie 2.09 ronde 2

Doelgroep: leraren wiskunde

 

3.10 Activerende werkvormen in de wetenschappen - herhaling van sessie 2.10 ronde 2

Doelgroep: leraren wetenschappen van de 2de graad en 3de graad aso.

 

3.11 Ook sterke leerlingen uitdagen door te differentiëren met Bloom - herhaling van sessie 2.11 ronde 2

Doelgroep: iedereen

 

3.12 Werkvormen bij co-teachen - herhaling van sessie 1.12 in ronde 1

Doelgroep: iedereen


Meld aan of registreer om dit leermiddel volledig te bekijken

Registreren vraagt maar één minuut.
Leraren delen lesmateriaal en -inspiratie met jou
  • gratis lesmateriaal;
  • voor alle leeftijden en vakken;
  • makkelijk doorzoekbaar op lesonderwerp.
Registreer   Veilig en gratis
Je bent al lid? Meld aan
Niveau en vak
Secundair 1e graad A en B
ASO 2e, 3e graad
BSO 2e, 3e, 4e graad
KSO 2e, 3e graad
TSO 2e, 3e, 4e graad
Niet vakgebonden
Categorie
Nascholing - Studiedag - Workshop
Trefwoorden
actieve werkvormenactiverende werkvormbeeldcoachingco-teachencoöperatieve werkvormdidactische werkvormenflipping the classroomICT-toolsinteractieleergemeenschappenLesson Studystudiedagtoolsuitdagende opdrachtenwerkvormen